The consummation of the age.

The turning point of the ages in Judaism and Christianity.


The consummation in the book of Daniel.

Daniel 12.1-4 (Masoretic and LXX):

ובעת ההיא יעמד מיכאל השר הגדול העמד על־בני עמכ והיתה עת צרה אשר לא־נהיתה מהיות גוי עד העת ההיא ובעת ההיא ימלט עמכ כל־הנמצא כתוב בספר׃
ורבים מישני אדמת־עפר יקיצו אלה לחיי עולם ואלה לחרפות לדראון עולם׃
והמשכלים יזהרו כזהר הרקיע ומצדיקי הרבים ככוכבים לעולם ועד׃
ואתה דניאל סתם הדברים וחתם הספר עד־עת קץ ישטטו רבים ותרבה הדעת׃

Και εν τω καιρω εκεινω αναστησεται Μιχαηλ ο αρχων ο μεγας, ο εστηκως επι τους υιους του λαου σου· και εσται καιρος θλιψεως, θλιψις οια ου γεγονεν αφ ου γεγενηται εθνος εν τη γη, εως του καιρου εκεινου· εν τω καιρω εκεινω σωθησεται ο λαος σου πας ο γεγραμμενος εντη βιβλιω. και πολλοι των καθευδοντων εν γης χωματι εξεγερθησονται, ουτοι εις ζωην αιωνιον, και ουτοι εις ονειδισμον και εις αισχυνην αιωνιον. και οι συνιεντες λαμψουσιν ως η λαμπροτης του στερεωματος, και απο των δικαιων των πολλων ως οι αστερες εις τους αιωνας, και ετι. Και συ, Δανιηλ, εμφραξον τους λογους και σφραγισον το βιβλιον εως καιρου συντελειας, εως διδαχθωσι πολλοι και πληθυνθη η γνωσις.

And at that time Michael shall rise up, the great ruler who stands over the sons of your people, and there shall be a time of tribulation, such tribulation as has not happened from when there was a nation on the land up until that time. At that time your people will be saved, every one written in the book. And many of those who sleep in the dust of the land shall arise, some to eternal life, and others to reproach and to eternal shame. And the wise shall shine as the shining of the firmament, and, of the many righteous [of those who turn the many to righteousness], as the stars unto the ages, and ever. And you, Daniel, close the words and seal the book until the time of the consummation, until many are taught and knowledge is filled up.

Daniel 12.13 (Masoretic and LXX):

ואתה לך לקץ ותנוח ותעמד לגרלכ לקץ הימין׃

And you, go your way until the consummation, for you shall rest, and rise up unto your lot at the consummation of days.

Και συ δευρο, και αναπαυου· ετι γαρ ημεραι και ωραι εις αναπληρωσιν συντελειας, και αναστηση εις τον κληρον σου εις συντελειαν ημερων.

And you, go and rest, for there are yet days and hours till the fulfillment of the consummation, and you shall rise up unto your lot at the consummation of days.

The consummation in the gospel of Matthew.

Matthew 13.36-43:

Τοτε αφεις τους οχλους ηλθεν εις την οικιαν. και προσηλθον αυτω οι μαθηται αυτου λεγοντες· Διασαφησον ημιν την παραβολην των ζιζανιων του αγρου. ο δε αποκριθεις ειπεν· Ο σπειρων το καλον σπερμα εστιν ο υιος του ανθρωπου, ο δε αγρος εστιν ο κοσμος, το δε καλον σπερμα, ουτοι εισιν οι υιοι της βασιλειας, τα δε ζιζανια εισιν οι υιοι του πονηρου, ο δε εχθρος ο σπειρας αυτα εστιν ο διαβολος, ο δε θερισμος συντελεια αιωνος εστιν, οι δε θερισται αγγελοι εισιν. ωσπερ ουν συλλεγεται τα ζιζανια και πυρι κατακαιεται, ουτως εσται εν τη συντελεια του αιωνος. αποστελει ο υιος του ανθρωπου τους αγγελους αυτου, και συλλεξουσιν εκ της βασιλειας αυτου παντα τα σκανδαλα και τους ποιουντας την ανομιαν, και βαλουσιν αυτους εις την καμινον του πυρος. εκει εσται ο κλαυθμος και ο βρυγμος των οδοντων. τοτε οι δικαιοι εκλαμψουσιν ως ο ηλιος εν τη βασιλεια του πατρος αυτων. ο εχων ωτα ακουετω.

Then he sent away the crowds and went into the house. And his disciples came to him saying: Explain to us the parable of the tares of the field. And he answered and said: He who sows the good seed is the son of man, and the field is the world, and the good seed, these are the sons of the kingdom, and the tares are the sons of the evil one, and the enemy who sowed them is the devil, and the harvest is the consummation of the age, and the harvesters are angels. So just as the tares are collected and burned with fire, so it will be at the consummation of the age. The son of man will send out his angels, and they will collect out of his kingdom all scandals and the doers of lawlessness, and cast them into the furnace of fire. There shall be weeping and gnashing of teeth there. Then the righteous will shine forth as the sun in the kingdom of their father. He who has ears, let him hear.

The consummation of the age is the transition between this present age and the age to come.

Matthew 13.49-50:

Ουτως εσται εν τη συντελεια του αιωνος. εξελευσονται οι αγγελοι και αφοριουσιν τους πονηρους εκ μεσου των δικαιων και βαλουσιν αυτους εις την καμινον του πυρος. εκει εσται ο κλαυθμος και ο βρυγμος των οδοντων.

Thus it shall be at the consummation of the age. The angels will go out and take out the wicked from amongst the righteous and cast them into the furnace of fire. There shall be weeping and gnashing of teeth there.

Matthew 24.3b:

Ειπε ημιν ποτε ταυτα εσται, και τι το σημειον της σης παρουσιας και συντελειας του αιωνος.

Tell us when these things shall be, and what will be the sign of your advent and the consummation of the age.

Compare that request with the parallel in Mark 13.4:

Ειπον ημιν ποτε ταυτα εσται, και τι το σημειον οταν μελλη ταυτα συντελεισθαι παντα.

Tell us, when will these things be, and what will be the sign when all these things are about to be consummated?

Matthew 28.19-20:

Πορευθεντες ουν μαθητευσατε παντα τα εθνη, βαπτιζοντες αυτους εις το ονομα του πατρος και του υιου και του αγιου πνευματος, διδασκοντες αυτους τηρειν παντα οσα ενετειλαμην υμιν. και ιδου εγω μεθ υμων ειμι πασας τας ημερας εως της συντελειας του αιωνος.

Go therefore and disciple all the gentiles, baptizing them into the name of the father, and of the son, and of the holy spirit, teaching them to keep as many things as I have commanded you. And behold, I myself am with you all the days until the consummation of the age.

The consummation in the epistles.

Hebrews 9.26:

Επει εδει αυτον πολλακις παθειν απο καταβολης κοσμου· νυνι δε απαξ επι συντελεια των αιωνων εις αθετησιν αμαρτιας δια της θυσιας αυτου πεφανερωται.

Then it would be necessary for him to suffer often from the onset of the world, but now once, upon the consummations of the ages, he has appeared to put away sin through his sacrifice.

Both the consummation and the age are plural in this hyperbolic expression from the epistle to the Hebrews. The apostle Paul nowhere has this exact phrase, but does have a parallel to this kind of hyperbole in 1 Corinthians 10.11:

Ταυτα δε τυπικως συνεβαινεν εκεινοις, εγραφη δε προς νουθεσιαν ημων, εις ους τα τελη των αιωνων κατηντηκεν.

And these things fell upon them as a type, and were written for our instruction, upon whom the ends of the ages have come.

See also my discussion of the two ages.